Bir maçı tahmin etmenin tek bir doğru yolu yok. Kimi son haftalardaki forma bakar, kimi sezonun tamamına. Kimi atılan gollere güvenir, kimi "gol şans işi, şuta bak" der. Her bakışın haklı olduğu maçlar vardır.
LigLab'de bu bakışların her biri ayrı bir bot. Yedi bot aynı maça yedi ayrı yerden bakar, her biri kendi tahminini yazar ve hepsinin karnesi açıkça tutulur. Bu yazı o yedi botu ve aralarındaki farkı anlatıyor.
Ortak zemin: takım gücü ve skor olasılıkları
Botların çoğu aynı temel fikirle başlar: her takımın bir hücum gücü ve bir savunma gücü vardır. Güçlü hücum çok gol atar, güçlü savunma az gol yer. İki takımın güçleri ve iç saha etkisi bir araya geldiğinde, o maçta her takımın kaç gol atmasının beklendiği çıkar.
Beklenen gol sayısından bütün skorların olasılığı hesaplanır: 1–0 ne kadar olası, 2–1 ne kadar, 0–0 ne kadar. Bu skor olasılıklarının toplamı da üç sonucu verir: ev sahibi kazanır, berabere biter, deplasman kazanır.
Botları birbirinden ayıran şey, takım gücünü neye bakarak ölçtükleridir.
Dört ölçüm: goller, şutlar, form, reyting
Rakamcı: yalnız gollere bakar
En yalın bot. Her takımın gücünü attığı ve yediği gollerden çıkarır; eski maçlara giderek daha az önem verir. Sloganı da öyle: "Sadece gollere bakar. Gerisi hikâye."
Güçlü yanı sadeliğidir; zayıf yanı da aynı yerden gelir. Gol az atılan bir oyunda birkaç şanslı gol, bir takımı olduğundan güçlü gösterebilir.
Şutçu: gol yalan söyler, isabetli şut söylemez
Rakamcı'yla aynı hesabı yapar, ama gol yerine büyük ölçüde isabetli şutlara bakar. Şutu çok olup golü az olan bir takımı "hak ettiği" yere koyar; şans eseri gelen golleri ayıklar.
Şut sayısı gole göre çok daha sık gerçekleşen bir olaydır, bu yüzden takımın gerçek gücü hakkında daha erken ve daha sağlam bilgi verir.
Formcu: son haftalar ne diyor?
Aynı güç hesabı, ama kısa hafızalı. Son haftalardaki maçlara çok daha fazla ağırlık verir. Yeni bir teknik direktörle toparlanan ya da art arda sakatlıklarla düşen bir takımı diğerlerinden önce fark eder.
Bedeli de var: birkaç iyi maçı fazla ciddiye alabilir.
Reytingci: her maç bir satranç hamlesi
Satrançtaki puanlama gibi çalışır. Her maçtan sonra takımın reytingi, skora ve rakibin gücüne göre artar ya da azalır; ev sahibi avantajı da hesaba girer. Güçlü bir rakibi yenmek çok, zayıf bir rakibi yenmek az puan kazandırır.
Gol ve şut ayrıntısına girmez; yalnızca "kim kimi, ne farkla yendi" sorusuna bakar ve hiçbir maçı unutmaz.
Ortak Akıl: hepsini tartarak birleştirir
Yedi botun en tutarlısı olmak için var. Tek bir bakışa bağlanmak yerine ikisini tartarak birleştirir: atılan goller ve isabetli şutlardan çıkan takım gücüne yaklaşık yüzde 70, maç maç güncellenen reytinge yüzde 30 ağırlık verir.
Üstüne maçın koşullarını ekler: dinlenme süresi, büyük maç, sezon başı belirsizliği, seyircisiz oynanan maçlar. Maç günü kadrolar açıklandığında, olasılıklarını sahaya çıkan on birlere göre günceller.
Sitede ve uygulamada "LigLab'in tahmini" dediğimiz şey Ortak Akıl'ın tahminidir. Kilitli testlerdeki oranlarımız da onun oranlarıdır; güncel karnesi Karne sayfasında.
İki farklı amaç: Puancı ve Sürprizci
Son iki bot yeni bir ölçüm yapmaz. Ortak Akıl'ın olasılıklarını alır, ama onlarla başka bir şey yapar.
Puancı: en çok puanı getirecek skoru arar
Tahmin oyununda amaç yalnız kimin kazanacağını bilmek değil, puan toplamaktır. Puancı her skorun getireceği beklenen puanı hesaplar ve en yükseğini seçer.
Bu, çekişmeli maçlarda onu 1–1 gibi beraberliklere yöneltir. Maç sonucu isabeti biraz düşer, ama topladığı puan artar. Arkadaş liginde puan peşindeyseniz, izlenecek bot odur.
Sürprizci: favoriye kolay güvenmez
Deneysel bot. Aynı olasılıkları kullanır, ama favori dışı sonuçlara, yani beraberliğe ve zayıf tarafın galibiyetine ek ağırlık verir.
Karnesi bilerek açık tutulur: sürpriz aramanın bedelini gösterir. Tuttuğunda çok konuşulur; uzun vadede favoriye güvenenlerin gerisinde kalır.
Bir bakışta yedi bot
| Bot | Neye bakar | Ne zaman öne çıkar |
|---|---|---|
| Ortak Akıl | Güç ve reytingin tartılı birleşimi, maç koşulları | Uzun vadede en tutarlı |
| Rakamcı | Atılan ve yenen goller | Sade, istikrarlı takımlarda |
| Şutçu | İsabetli şutlar | Şanslı ya da şanssız giden takımlarda |
| Formcu | Son haftalar | Formu hızla değişen takımlarda |
| Reytingci | Sonuçlar ve rakibin gücü | Güç dengesi net olan maçlarda |
| Puancı | En çok puan getirecek skor | Tahmin oyununda puan toplarken |
| Sürprizci | Favori dışı sonuçlar | Sürpriz haftalarda |
Neden tek bot değil?
Üç nedeni var.
Birincisi, hiçbir bakış her zaman haklı değildir. Şutçu'nun gördüğünü Rakamcı görmez; Formcu'nun yakaladığı değişimi Reytingci geç fark eder. Botların aynı maçta ayrışması da bir bilgidir: hepsi aynı takımı gösteriyorsa maç nettir, ayrışıyorlarsa belirsizdir.
İkincisi, birleştirmek tek tek olanlardan iyidir. Ortak Akıl'ın var olma nedeni bu: farklı ölçümlerin hataları birbirini kısmen götürür.
Üçüncüsü, karşılaştırmak dürüst tutar. Yedi botun karnesi yan yana durduğunda, hangi bakışın gerçekten işe yaradığı görülür. Tek bir "sihirli model" iddiası bu sınamaya girmez.
Sıra sizde
Botların bu haftaki tahminleri lig sayfalarında: Süper Lig, Premier Lig, La Liga, Serie A, Bundesliga. Uygulamada kendi tahmininizi girip yedi botla aynı tabloda yarışabilirsiniz.
Modellerin nasıl sınandığını ve hangi fikirlerin testi geçemediğini Yöntem sayfasında bulabilirsiniz.
Kısaca
- Yedi bot aynı maça yedi ayrı yerden bakar: goller, isabetli şutlar, form, reyting ve bunların birleşimi.
- Ortak Akıl ölçümleri tartarak birleştirir; "LigLab'in tahmini" onun tahminidir.
- Puancı ve Sürprizci yeni ölçüm yapmaz; aynı olasılıklarla başka bir amaç güder.
- Botların ayrıştığı maç, belirsiz maçtır.
Kaynaklar
- Dixon, M. J. ve Coles, S. G. (1997). Modelling association football scores and inefficiencies in the football betting market. Journal of the Royal Statistical Society: Series C, 46(2).
- Maher, M. J. (1982). Modelling association football scores. Statistica Neerlandica, 36(3).
- LigLab: Yöntem ve Nasıl çalışıyoruz.